Illum, il-Kummissjoni Ewropea qed tippreżenta miżuri biex tgħin lill-bdiewa li qed iħabbtu wiċċhom ma’ spejjeż tal-fertilizzanti li qed jiżdiedu drastikament u biex tappoġġa s-sigurtà tal-ikel tal-Ewropa, biex b’hekk qed timplimenta l-Pjan ta’ Azzjoni għall-Fertilizzanti li tħabbar dan l-aħħar. F’dawn l-aħħar xhur, it-tensjonijiet ġeopolitiċi u l-interruzzjonijiet fil-provvista għollew il-prezzijiet tal-fertilizzanti madwar l-Ewropa.
Biex tindirizza din is-sitwazzjoni, il-Kummissjoni qed tipproponi żewġ miżuri konkreti fuq terminu qasir. L-ewwel nett, il-Kummissjoni qed tipprovdi għajnuna finanzjarja biex tgħin lill-bdiewa li għandhom bżonn jixtru l-fertilizzant biex l-għelejjel li jmisshom jirnexxu. Fil-ġimgħat li ġejjin, il-Kummissjoni għandha l-għan li timmobilizza total ta’ €540 miljun. Aktar kmieni din il-ġimgħa, il-Kummissjoni pproponiet li tagħti spinta lir-riżerva għall-agrikoltura b’€300 miljun addizzjonali mill-baġit tal-UE għall-2026 minbarra l-fondi li fadal. L-Istati Membri se jkunu jistgħu jżidu sa 200% tal-fondi nazzjonali, biex b’hekk l-appoġġ finanzjarju totali disponibbli jitla’ għal total potenzjali ta’ €1.5 biljun.
It-tieni, il-Kummissjoni qed tipproponi aġġustamenti mmirati għall-Politika Agrikola Komuni (PAK) li jippermettu lill-Istati Membri jipprovdu lill-bdiewa b’appoġġ aktar rapidu u aktar flessibbli biex jaċċessaw il-fertilizzanti. Il-miżuri ewlenin jinkludu:
- skema ġdida ta’ likwidità taħt l-iżvilupp rurali għall-appoġġ f’każ ta’ kriżi,
- l-għażla għall-Istati Membri li jagħmlu pagamenti diretti lill-bdiewa aktar kmieni u,
- il-possibbiltà għall-Istati Membri li jaġġustaw il-baġit tagħhom għall-pagamenti diretti għas-sena kalendarja 2027.
L-iskema l-ġdida ta’ likwidità tista’ tiġi kofinanzjata sa 65% mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u tinkludi fondi mhux użati li jistgħu jintilfu mod ieħor. L-Istati Membri jistgħu jżidu finanzjament nazzjonali sa 200%. Sabiex jasal malajr u jitnaqqas kemm jista’ jkun il-piż amministrattiv, l-appoġġ jista’ jitħallas bħala ammont fiss kull ettaru u jiġi implimentat permezz tal-Pjanijiet Strateġiċi tal-PAK.
Fir-rigward tal-pagamenti diretti bil-quddiem lill-bdiewa, l-Istati Membri se jkollhom il-possibbiltà li jipprovduhom qabel is-16 ta’ Ottubru, b'rata akbar ta’ avvanzi, biex b’hekk ikollhom fluss tal-flus aħjar.
Fl-aħħar nett, il-proposta se tagħti lill-Istati Membri aktar flessibbiltà biex jindirizzaw l-impatt tal-prezzijiet għoljin tal-fertilizzanti, billi taġġusta l-allokazzjonijiet tagħhom għall-pagamenti diretti għas-sena kalendarja 2027.
Il-passi li jmiss
L-emendi leġiżlattivi mmirati tal-PAK proposti mill-Kummissjoni issa se jintbagħtu lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill għall-approvazzjoni tagħhom.
Il-proposta ta’ riżerva għall-agrikoltura b’eżenzjoni finanzjarja globali ta’ €540 miljun se tiġi ppreżentata għal vot lill-Istati Membri fil-Kumitat dwar l-Organizzazzjoni Komuni tas-Swieq, bil-pakketti nazzjonali korrispondenti speċifikati fil-proposta. Jekk ikun hemm qbil mill-Istati Membri, l-adozzjoni finali hija skedata sal-aħħar ta’ Lulju 2026.
Il-Kummissjoni se tkompli twettaq il-Pjan ta’ Azzjoni dwar il-Fertilizzanti biex tnaqqas l-esponiment tal-bdiewa għal kriżijiet futuri u, permezz ta’ dawn l-azzjonijiet, issaħħaħ is-sigurtà tal-ikel, l-awtonomija strateġika, u l-kompetittività tal-UE.
Sfond
Il-fertilizzanti huma essenzjali għall-produzzjoni agrikola u jirrappreżentaw sehem sinifikanti tal-ispejjeż tal-bdiewa. Fl-aħħar xhur, ix-xokkijiet ġeopolitiċi u l-interruzzjonijiet fil-provvista wasslu għal żieda fil-prezzijiet tal-fertilizzanti, u dan poġġa pressjoni akbar fuq il-bdiewa madwar l-Ewropa. B’riżultat ta’ dan, iż-żieda fl-ispejjeż tista’ ġġiegħel lill-bdiewa jużaw inqas fertilizzant, b’riskju ta’ kwalità u kwantitajiet aktar baxxi. Jekk il-bdiewa ma jkunux jistgħu jaffordjaw il-fertilizzanti li jeħtieġu, dan jista’ jaffettwa l-ħsad, l-introjtu tal-irziezet, il-provvista usa’ tal-ikel u fl-aħħar mill-aħħar il-prezzijiet tal-ikel ukoll. Fid-19 ta’ Mejju 2026, il-Kummissjoni ppreżentat il-Pjan ta’ Azzjoni dwar il-Fertilizzanti biex tappoġġa lill-bdiewa li qed jiffaċċjaw spejjeż u skarsezza dejjem akbar tal-fertilizzanti, issaħħaħ il-produzzjoni domestika u tnaqqas id-dipendenza tal-Ewropa fuq l-importazzjonijiet. Il-Pjan jikkombina miżuri ta’ appoġġ immedjati bl-għan li jappoġġaw l-affordabbiltà u s-sigurtà tal-provvista, b'azzjoni aktar fit-tul biex tissaħħaħ il-produzzjoni domestika tal-fertilizzanti, biex tittejjeb ir-reżiljenza tal-provvista, u tiġi aċċellerata t-tranżizzjoni għal fertilizzanti b’bażi bijoloġika, b’livell baxx ta’ karbonju, u ċirkolari.
- Data tal-pubblikazzjoni
- 12 Ġunju 2026
- Awtur
- Ir-Rappreżentazzjoni f’Malta